Bölüm 1: Zalim Kral ve Yaratılan Dost Hikaye, Uruk kentinin görkemli surlarını överek başlar. Ancak surların arkasında bir sorun vardır: Kral Gılgamış, üçte ikisi tanrı, üçte biri insan olan eşsiz güce sahip bir varlıktır, ama bu gücü zulümle kullanır. Genç erkekleri durmaksızın çalıştırır, genç kızları ve gelinleri arzularına alet eder. Halkının feryadı tanrılara ulaşır. Halkın yakarışını duyan gök tanrısı Anu, yaratılış tanrıçası Aruru'yu görevlendirir. Aruru, çorak bozkırda, Gılgamış'a eşit güçte, vahşi bir rakip yaratmak için ellerini suya daldırır ve topraktan Enkidu'yu şekillendirir. Enkidu, insanlıktan habersiz, saçları uzun, bedeni kıllarla kaplı, ceylanlarla otlayan, su içen ve hayvanları avcının tuzaklarından kurtaran bir "doğa adamıdır". Varlığı bozkırın dengesini bozar. Bölüm 2: Uygarlaşma ve Mücadele Bir avcı, Enkidu'yu görür ve dehşete kapılarak babasına danışır. Çare olarak Uruk'a, Gılgamış'a gidip kutsal bir fahişe olan Şamhat'ı getirmesi tavsiye edilir. Şamhat, Enkidu'yu uygarlaştıracak araçtır. Su başında altı gün yedi gece süren bir birliktelik sonucu Enkidu'nun vahşi doğayla bağı kopar; hayvanlar artık ondan kaçar, gücü zayıflar ama aklı ve anlayışı genişler. Şamhat ona Gılgamış'ı, şehri, ekmeği ve birayı anlatır. Enkidu, artık doğanın değil, insanlığın bir parçası olmaya hazırdır. Tam bu sırada Gılgamış, rüyasında göğsüne saplanan bir balta (ya da gökten düşen bir meteor) görür ve ona delice bağlanır. Annesi, bilge kraliçe Ninsun, bu rüyayı, kendisine eşit bir dostun geleceği şeklinde yorumlar. Enkidu, Uruk'a geldiğinde, Gılgamış'ın bir gelinin düğününe zorla girmeye çalıştığını görür ve öfkeyle yolunu keser. İki dev, Uruk sokaklarında boğalar gibi kapışır; kapı sövelerini sarsarlar, duvarları titretirler. Sonunda Gılgamış galip gelir, ancak bu kavga birbirlerine karşı derin bir saygı ve hayranlık doğurur. O anda ayrılmaz dost olurlar. Bölüm 3: Sedir Ormanı Seferi Planı Artık dost olan Gılgamış, kendini kanıtlamak ve ölümsüz bir ün kazanmak için tehlikeli bir maceraya atılmak ister. Hedefi, tanrıların koruyucusu Humbaba (ya da Huwawa) tarafından beklenen kutsal Sedir Ormanı'dır. Enkidu, bu ormanın tehlikelerini bilir ve dostunu caydırmaya çalışır. Ancak Gılgamış kararlıdır; "Ölümden korkuyorsan git, ben ölmeyi göze aldım" der. Kentin ihtiyar meclisi de onları uyarır, ama dinletemez. Son çare olarak Gılgamış, annesi Ninsun'dan dua ve himaye ister. Ninsun, güneş tanrısı Şamaş'a yakarır ve Enkidu'yu oğluna manevi koruyucu olarak evlat edinir. Bölüm 4: Humbaba'ya Yolculuk Gılgamış ve Enkidu, normal bir yolculuğun altı hafta sürdüğü menzili üç günde katederek Lübnan Dağları'na ulaşır. Yolculuk boyunca Gılgamış'ı korkunç rüyalar rahatsız eder: dağların çökmesi, vahşi boğalar, gök gürlemeleri. Enkidu, her seferinde bu rüyaları olumluya yorarak (dağın çökmesi Humbaba'nın düşüşüdür, vb.) dostunu cesaretlendirir. Bu bölüm, dostluğun korkuyu nasıl dönüştürdüğünün güçlü bir göstergesidir. Ormanın girişine vardıklarında, kutsal sedir ağaçlarının yüksekliği ve yaydığı koku karşısında büyülenirler. Bölüm 5: Ormanın Koruyucusu ile Dövüş İkili, ormanda Humbaba ile karşılaşır. Canavarın yedi katlı dehşet saçan görkemi karşısında Enkidu korkuya kapılır, ancak Gılgamış onu azimle yüreklendirir. Tanrı Şamaş, onlara yardım etmek için gökten fırtınalar ve rüzgarlar göndererek Humbaba'yı etkisiz hale getirir. Çaresiz kalan Humbaba, Gılgamış'a yalvarır; canını bağışlaması karşılığında ona ormanın bütün ağaçlarını vermeyi ve kölesi olmayı teklif eder. Enkidu, dostunu sert olması için uyarır, çünkü Humbaba'nın sözlerine güven olmaz. Bunun üzerine Gılgamış, Enkidu ile birlikte Humbaba'yı öldürür ve başını keserler. Ardından dev sedir ağaçlarını keserek devasa bir sal yaparlar ve Fırat Nehri üzerinde Uruk'a doğru zaferle yola çıkarlar. Bölüm 6: Gök Boğası ve Kaderin Mührü Uruk'a döndüklerinde, Gılgamış'ın görkemi ve güzelliği aşk tanrıçası İştar'ın (Sümerce İnanna) dikkatini çeker. Tanrıça ona evlenme teklif eder, zenginlik ve güç vadeder. Ancak Gılgamış, İştar'ın önceki sevgililerine ne yaptığını hatırlatarak onu aşağılayarak reddeder. Onu, sevenlerini mahveden bir kapıya, sızdıran bir tuluma benzetir. Öfkeden deliye dönen İştar, babası Anu'nun yanına çıkar ve Gök Boğası'nı (Gugalanna) Uruk'un üzerine salması için yalvarır, aksi takdirde ölüler diyarının kapılarını açıp ölüleri canlıların arasına salmakla tehdit eder. Anu isteksizce razı olur. Boğa Uruk'a geldiğinde, soluk alıp vermesiyle yerde yüzlerce insanın düştüğü derin yarıklar açar. Ancak Enkidu ve Gılgamış birlikte dövüşerek bu ilahi canavarı alt ederler. Enkidu boğayı kuyruğundan yakalar, Gılgamış ise boynuna kılıcını saplar. Zaferin sarhoşluğuyla Enkidu, boğanın sağ butunu koparıp İştar'ın yüzüne fırlatır. Bu, tanrılara karşı işlenmiş en büyük saygısızlıklardan biridir. Bölüm 7: Tanrıların Hükmü ve Enkidu'nun Ölümü O gece Enkidu korkunç bir rüya görür. Tanrılar meclisi, Enlil, Anu, Ea ve Şamaş toplanmış, Humbaba'nın ve Gök Boğası'nın öldürülmesinde başrol oynadıkları için ikisinden birinin ölmesi gerektiğine karar vermiştir. İlan edilen ceza, tanrıların iradesine hakaret eden Enkidu'nun ölümüdür. Enkidu, bu karara isyan eder; kendisini uygarlaştıran Şamhat'a ve avcıya lanetler yağdırır. Ancak Şamaş'ın uyarısıyla, Şamhat'ın ona aslında ne kadar değerli bir hayat verdiğini anlar ve lanetini geri alıp onu kutsar. Enkidu hastalanır ve on iki gün boyunca yatağında kıvranarak acı çeker. Ölüm döşeğinde en çok, savaşta onurlu bir şekilde ölmek yerine bir hasta gibi yatağa düşmenin acısını çeker. Son anında Gılgamış'a veda eder ve hayata gözlerini yumar. Gılgamış, dostunun başında günlerce ağıt yakar, onu gömmeyi reddeder, ta ki cesetten kurtlar düşene dek. Bölüm 8: Gılgamış'ın Yası ve Cenaze Bu bölüm tamamen Gılgamış'ın Enkidu için tuttuğu derin yasa ayrılmıştır. Gılgamış, dostunun ölümüyle sadece bir arkadaşını değil, kendisinin bir parçasını da kaybetmiştir. Uruk halkına, dağlara, hayvanlara, her şeye Enkidu için ağlamalarını emreder. Ona görkemli bir heykel diktirir ve altın, gümüş, lapis lazuli gibi değerli eşyalarla dolu bir mezar hazırlar. Bu yas, destanın dönüm noktasıdır; Gılgamış'ın kalbine ilk kez kendi ölümünün korkusu düşer. Bölüm 9: Ölümsüzlük Arayışı Başlıyor Dostunun ölümüyle sarsılan Gılgamış, kendi ölümlülüğünden dehşete düşer. "Ben de Enkidu gibi ölecek miyim? İçimi keder doldurdu, ölümden korkup bozkırda geziyorum" diyerek Uruk'u terk eder. Amacı, Büyük Tufan'dan sağ kurtulan ve tanrılar tarafından ölümsüzlük bahşedilen atası Utnapiştim'i bulmaktır. Yolculuğu onu dünyanın sonuna, her gün doğup batan güneşin geçtiği kapıya, Maşu Dağı'na getirir. Burada, yarı akrep yarı insan olan korkunç bekçilerle karşılaşır. Onlara amacını anlatır ve kararlılığı sayesinde dağın içindeki zifiri karanlık tünelden on iki saatte geçmeyi başarır. Bölüm 10: Dünyanın Sonundaki Bilgelik Tünelden çıkıp tanrıların bahçesine ulaşan Gılgamış, deniz kıyısındaki bir handa oturan bilge kadın Siduri ile karşılaşır. Gılgamış'ın bitkin ve vahşi halini gören Siduri, onu geri dönmeye ikna etmeye çalışır ve destanın en meşhur sözlerini söyler: "Ey Gılgamış, nereye koşuyorsun? Aradığın ölümsüzlüğü asla bulamayacaksın. Tanrılar insanı yaratırken ölümü onlara pay olarak verdi, yaşamı ise ellerinde tuttular. Sen, ey Gılgamış, karnını güzelce doyur, gece gündüz keyfine bak, her gününü şenlikle geçir..." Ancak Gılgamış'ın kararlılığını görünce ona, ölüm sularını geçebilecek tek kişi olan kayıkçı Urşanabi'yi gösterir. Gılgamış, Urşanabi ile birlikte ölüm sularını aşar ve nihayet Utnapiştim'in yaşadığı uzak adaya ulaşır. Utnapiştim'e onca yolu nasıl geldiğini anlatır ve ölümsüzlüğün sırrını sorar. Bölüm 11: Büyük Tufan ve Kayıp Fırsat (Destanın Zirvesi) Utnapiştim, Gılgamış'a ölümsüzlüğün bir tanrı lütfu olduğunu, tekrarlanamayacağını söyler ve kendi hikayesini, yani Büyük Tufan'ı anlatır. Bu, Tevrat'taki Nuh Tufanı ile neredeyse birebir paralellik gösteren çok eski bir hikayedir. Tanrı Enlil'in insanlığın gürültüsünden rahatsız olup onları yok etmeye karar vermesi, tanrı Ea'nın Utnapiştim'i uyararak bir gemi yapmasını ve içine bütün canlıların tohumunu almasını söylemesi, altı gün altı gece süren fırtına, geminin Nisir Dağı'na oturması ve sonunda Utnapiştim'in tanrılar tarafından ölümsüzlükle ödüllendirilmesi... Bu hikayeyi dinleyen Gılgamış, kendi arayışının boşuna olduğunu anlamaya başlar. Utnapiştim, Gılgamış'ı sınamak için, "Hadi, altı gün yedi gece uykusuz kal da ölümsüzlüğe layık olup olmadığını görelim" der. Ancak ölümlülüğün en temel zaafı olan uyku, Gılgamış'ı hemen ele geçirir ve yetmiş iki saat boyunca deliksiz uyur. Uyandığında her şeyi anlar. Utnapiştim ona acır ve bir veda hediyesi olarak, denizin dibinde yetişen ve yaşlıyı gençleştiren "hayat otu"nun yerini söyler. Gılgamış, ayaklarına taş bağlayıp dalar ve otu koparır. Zaferle Uruk'a dönmek üzere yola koyulur. Ancak bir gece mola verdiklerinde, bir su birikintisine girerken, bir yılan otun kokusunu alır, süzülüp gelir ve otu yiyip derisini değiştirerek gençleşir. Gılgamış, elleri boş, gözü yaşlı kalakalır. Boşa geçen onca çabanın ardından, Urşanabi'ye dönüp Uruk'un yüce surlarını işaret eder: "İşte benim eserim, işte benim ölümsüzlüğüm." Bölüm 12: Ek Tablet – Ölüler Diyarına Yolculuk Standard versiyonun 12. tableti, aslında ana hikayeye tam oturmayan, Sümerce bir şiirden eklenmiş bir parçadır. Gılgamış'ın bazı değerli eşyaları (bir pukku ve mekku , genellikle davul ve tokmak olarak çevrilir) yeraltı dünyasına düşer. Enkidu onları geri almak için oraya inmeye gönüllü olur. Gılgamış onu sıkı sıkı tembihler: orada dikkat çekmemek için temiz giysiler giymemesi, koku sürmemesi, ses çıkarmaması gerekir. Ancak Enkidu bu kuralların hiçbirine uyamaz ve yeraltı dünyası tarafından hapsedilir. Gılgamış'ın yakarışı üzerine tanrılar, Enkidu'nun ruhunun bir an için yeryüzüne çıkmasına izin verir. Gılgamış, dostuna ölüler diyarının nasıl bir yer olduğunu sorar. Enkidu'nun verdiği cevaplar kasvetlidir: orada cesetleri kurtların yediği adamın huzuru yoktur, ama geride evlat bırakanın durumu biraz daha iyidir. Ne kadar çok oğul, o kadar çok sunu ve rahatlık demektir. Tablet, ölümün amansız gerçekliğini bir kez daha vurgulayarak sona erer.